Anasayfa / Diğer Ruhsatlandırma İşlemleri / Hava Aromatize Edici Ürünler
Hava Aromatize Edici Ürünler
Oda spreyleri, bambu çubuklu difüzörler, araç kokuları ve prizli koku cihazlarının sıvıları kimyasal karışımdır. Bu ürünler için Bakanlıktan alınan tek bir “ruhsat” yoktur; piyasaya arz eden firma, güvenlik bilgi formundan Türkçe etikete, aerosol kurallarından ürün iddialarına kadar bir dizi yükümlülüğü kendisi karşılar. Bu rehberde hangi kuralın ne istediğini ve ürününüzü nasıl hazırlayacağınızı anlatıyoruz.
Tanım
Hava aromatize edici ürün nedir?
Hava aromatize edici ürünler, kapalı bir ortama hoş koku vermek veya ortamdaki kokuyu değiştirmek amacıyla kullanılan karışımlardır. Oda ve ev spreyleri, bambu çubuklu difüzörler, araç kokuları, prize takılan koku cihazlarının yedek sıvıları, jel ve katı kokular ile kokulu keseler bu grubun en bilinen örnekleridir.
Bu ürünler insan vücuduna uygulanmadığı için kozmetik, bir yüzeyi temizlemediği için de deterjan sayılmaz. Esans, çözücü, alkol ve bazen itici gazdan oluşan kimyasal karışımlar olarak değerlendirilirler. Bu nedenle sınıflandırma, güvenlik bilgi formu ve etiketleme kuralları ürünün temelini oluşturur.
Aynı şişedeki koku, ambalajına yazılan bir cümleyle bambaşka bir mevzuata geçebilir. “Mikropları yok eder” diyen bir oda spreyi biyosidal, cilde sıkılan bir vücut spreyi ise kozmetik olarak ele alınır. Doğru yolu belirlemek, işin ilk adımıdır.
Mevzuat haritası
Hangi kurallar uygulanır?
Tek bir ruhsat yerine, farklı kurumların yürüttüğü birkaç kural birlikte uygulanır.
Kaldırılan tebliğ
2013 tarihli bildirim tebliği 2017’de yürürlükten kaldırıldı; bugün ayrı bir bildirim yükümlülüğü yok.
KKDİK ve güvenlik bilgi formu
Karışımın güvenlik bilgi formu KKDİK’e uygun hazırlanır; Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı alanıdır.
SEA (sınıflandırma ve etiket)
Karışımın tehlike sınıfı belirlenir; piktogram, uyarı kelimesi ve ifadeler Türkçe etikete yazılır.
Ürün güvenliği
Ürün Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler Kanunu kapsamında piyasaya yalnızca güvenli ürün arz edilebilir.
Aerosol kaplar
Basınçlı spreylerde Aerosol Kaplar Yönetmeliği’nin teknik ve etiket kuralları da uygulanır.
İddiaya bağlı rejimler
Dezenfeksiyon veya sağlık iddiası taşıyan ürünlerde biyosidal ya da aromaterapötik mevzuat devreye girer.
Hangi kuralların uygulandığı ürünün formülüne, ambalajına ve ambalaj üzerindeki iddialara göre ürün bazında belirlenir.
Doğru beklenti
Bir ruhsat değil, uyum sorumluluğu
Klasik bir oda kokusu için kozmetikteki ÜTS bildirimine ya da biyosidallerdeki ruhsata benzer, ürün başına verilen bir onay belgesi bulunmaz. Piyasaya arz eden firma, ürünün güvenli olduğunu ve kurallara uyduğunu belgelemekle yükümlüdür.
Bu nedenle “ruhsatı var mı” sorusu yerine “dosyası tam mı” sorusu sorulmalıdır. Denetimde bakılan şey; güvenlik bilgi formu, etiket, sınıflandırma gerekçesi ve gerekiyorsa aerosol ile iddia belgeleridir.
MevzuatÖzel düzenleme
Hava aromatize edici ürünler tebliği kaldırıldı
Oda kokuları için ilk özel düzenleme 2009’da Sağlık Bakanlığı tebliğiyle yapıldı. 2013’te bu ürünlerin denetimi o dönemki Gümrük ve Ticaret Bakanlığı’na geçti ve “Hava Aromatize Edici Ürünlerin Üretimi, İthalatı, Piyasa Gözetimi ve Denetimi ile Bildirim Esaslarına Dair Tebliğ” yayımlandı. Bu tebliğ, ürünlerin piyasaya arzından önce Bakanlığa bildirim yapılmasını öngörüyordu.
Söz konusu tebliğ, 21 Aralık 2017 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan bir tebliğle yürürlükten kaldırıldı. Bu nedenle bugün oda kokusu ürünleri için piyasaya arz öncesinde yapılan ayrı bir bildirim bulunmuyor.
Bildirimin kalkması kuralların kalktığı anlamına gelmez. Ürünler 7223 sayılı Ürün Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler Kanunu kapsamında Ticaret Bakanlığı’nın piyasa gözetimine tabidir; kimyasal mevzuat, etiket ve gerekiyorsa aerosol kuralları da uygulanmaya devam eder. Güncel düzenlemeleri Mevzuat sayfamızda takip ediyoruz.
Ürün çeşitleri
Bu gruptaki başlıca ürünler
Ürün biçimi, hangi ek kuralların uygulanacağını doğrudan etkiler.
- Pompalı oda spreyiAlkol veya su bazlı, itici gaz içermeyen sprey şişeler.
- Aerosol oda spreyiİtici gazlı basınçlı kaplar; aerosol kuralları da uygulanır.
- Bambu çubuklu difüzörÇözücü ve esanstan oluşan sıvı; çocuk güvenliği önemlidir.
- Araç kokusuAsılan kartonlar, havalandırma klipsleri ve jel kaplar.
- Prizli koku cihazı sıvısıElektrikli cihazla buharlaştırılan yedek şişeler.
- Jel ve katı kokularKendiliğinden buharlaşan jel, boncuk ve blok kokular.
- Kokulu kese ve taşlarEsans emdirilmiş kese, taş veya ahşap ürünler.
- Otomatik dispenser kartuşuZaman ayarlı cihazlarda kullanılan sprey kartuşları.
Güvenlik bilgi formu
Güvenlik bilgi formu (GBF) neden temel belgedir?
Oda kokuları çoğunlukla tehlikeli olarak sınıflandırılabilen bileşenler içerir: alerjen koku maddeleri, yanıcı alkol ve çözücüler, bazı durumlarda suda yaşayan canlılar için zararlı esanslar. Karışımın tehlikeli olarak sınıflandırıldığı durumlarda, bu ürünü profesyonel alıcıya veya dağıtıcıya veren tedarikçi güvenlik bilgi formu sağlamak zorundadır.
Türkiye’de kullanılan GBF, KKDİK Yönetmeliği’nin ekindeki formata uygun, 16 bölümlük ve Türkçe hazırlanır. Formun sertifikalı kimyasal değerlendirme uzmanı tarafından hazırlanması gerekir; yurt dışındaki üreticinin İngilizce formu tek başına yeterli değildir.
İthal ürünlerde üreticiden tam bileşim, esans tedarikçisinin GBF’si ve IFRA uygunluk belgesi gibi bilgiler alınır; form bu verilere dayanarak Türkiye için yeniden hazırlanır. Yabancı dildeki belgelerin teknik çevirisi için Tercüme Hizmetleri sayfamıza göz atabilirsiniz.
Etiket
Türkçe etikette bulunması gerekenler
Tehlikeli olarak sınıflandırılan karışımın etiketi SEA kurallarına göre düzenlenir ve Türkçe olur.
- Ürün tanımlayıcısıTicari ad ve sınıflandırmaya katkı veren bileşenler.
- Tedarikçi bilgisiTürkiye’de piyasaya arz edenin adı, adresi ve telefonu.
- Nominal miktarÜrünün hacmi veya ağırlığı.
- Tehlike piktogramlarıSınıflandırmaya göre seçilen standart semboller.
- Uyarı kelimesi“Tehlike” veya “Dikkat”.
- Tehlike ve önlem ifadeleriSınıflandırmadan gelen H ve P ifadelerinin Türkçe karşılıkları.
- Alerjen uyarısıDuyarlılaştırıcı maddeler için gereken ek ifade.
- Kullanım talimatıGüvenli kullanım, saklama ve bertaraf bilgisi.
Sınıflandırma
Oda kokularında sık görülen tehlikeler
Sınıflandırma formüle göre yapılır; aynı ürün tipinde bile sonuç farklı çıkabilir.
Cilt hassasiyeti
Linalol, limonen gibi koku bileşenleri belirli oranı aşınca alerjik reaksiyon uyarısı gerekir.
Aspirasyon tehlikesi
Hidrokarbon çözücülü difüzör sıvıları yutulup solunum yoluna kaçarsa ölümcül olabilir.
Yanıcılık
Alkol bazlı spreyler ve aerosoller yanıcı sıvı veya yanıcı aerosol olarak sınıflandırılabilir.
Çevre tehlikesi
Bazı esanslar suda yaşayan canlılar için zararlıdır; etikette çevre uyarısı gerekebilir.
Sınıflandırma, bileşenlerin oranları ve tehlike verileri üzerinden belgeli olarak yapılır; benzer bir ürünün etiketini kopyalamak doğru sonuç vermez.
Çocuk güvenliği
Ambalaj ve çocuk güvenliği
Bazı tehlike sınıflarında etiket kadar ambalajın kendisi de kurallara uymalıdır.
- Çocuk korumalı kapakBelirli tehlike sınıflarındaki karışımlarda tüketiciye satılan ambalaj çocukların açamayacağı kapakla kapatılır.
- Dokunsal uyarıGörme engelliler için kabartmalı tehlike işareti gerekebilir.
- Yanıltıcı görünümAmbalaj gıda, içecek veya oyuncağa benzememelidir.
- Difüzör şişeleriÇubuklar çıkarıldığında açıkta kalan sıvıya özellikle dikkat edilir.
- Denetim örneğiTicaret Bakanlığı’nın güvensiz ürün kayıtlarında, etiketinde içerik bilgisi ve dokunsal uyarı eksik olan bir oda kokusu yer almıştır.
Aerosol
Aerosol oda spreylerinde ek kurallar
İtici gaz içeren basınçlı spreyler, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı’nın yürüttüğü Aerosol Kaplar Yönetmeliği kapsamına da girer. Bu yönetmelik kabın dayanımı, doluluk oranı ve basınç testleri gibi teknik şartları belirler.
Kurallara uyan aerosol kaplar, piyasaya arzdan sorumlu kişi tarafından ters epsilon (“3”) işaretiyle işaretlenir. Etikette ayrıca basınçlı kap uyarıları, güneş ışığından ve yüksek sıcaklıktan koruma, delinmemesi ve yakılmaması gibi ifadeler yer alır.
Aerosol ürünlerde yanıcı itici gazlar nedeniyle depolama, taşıma ve satış noktasındaki istifleme kuralları da önem kazanır. Tedarik zincirindeki her firma, GBF’deki taşıma ve depolama bölümlerini esas alarak çalışmalıdır.
İddialar
İddia değişince statü değişir
Ambalajdaki tek bir cümle, ürünü tamamen farklı bir izin sürecine taşıyabilir.
“Antibakteriyel”, “dezenfekte eder”
Mikroorganizmalara etki iddiası ürünü biyosidal yapar; Biyosidal Ürünler Yönetmeliği’ne göre ruhsat gerekir.
“Rahatlatır”, “uykuya yardımcı”
Sağlık iddiası taşıyan uçucu yağ ürünleri, 2026’da yayımlanan Aromaterapötik Ürünler Yönetmeliği’ni gündeme getirebilir.
Cilde veya tekstile sıkılan
Vücuda uygulanan koku spreyi kozmetik olarak bildirilir; kullanım alanı açıkça belirtilmelidir.
“Temizler”, “leke çıkarır”
Temizleme işlevi olan kokulu ürünler deterjan kuralları açısından ayrıca değerlendirilir.
Aromaterapötik Ürünler Hakkında Yönetmelik 02.07.2026 tarihli ve 33298 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmıştır; sıradan oda kokuları için değil, sağlığa etki iddiası taşıyan ürünler için önem taşır.
Yol haritası
Piyasaya arz adımları
Dosya, ürün ilk kez rafa çıkmadan önce tamamlanmış olmalıdır.
Statü ve iddia kontrolü
Ürünün oda kokusu mu, biyosidal mi, kozmetik mi olduğu belirlenir.
Formül ve veri toplama
Tam bileşim, esans GBF’leri ve IFRA belgeleri toplanır.
Sınıflandırma ve GBF
Karışım sınıflandırılır, Türkçe GBF hazırlanır.
Etiket ve ambalaj
Türkçe etiket, çocuk korumalı kapak ve aerosol işaretleri kontrol edilir.
Teknik dosya ve kayıtlar
Ürün güvenliğini gösteren teknik dosya ve iç kayıtlar denetime hazır tutulur.
Piyasa sonrası takip
Formül ve tedarikçi değişikliklerinde dosya yenilenir.
İthalat
İthal oda kokularında dikkat edilecekler
- Türkiye’deki tedarikçiEtikette ve GBF’de Türkiye’de piyasaya arz eden firma yer alır.
- Tam bileşimÜreticiden yüzdeli formül veya gizlilik anlaşmasıyla gerekli veri alınır.
- Türkçe GBFYabancı form çevrilip yapıştırılmaz; Türkiye formatında yeniden hazırlanır.
- Etiket yerleşimiTürkçe etiket ürüne satışa sunulmadan önce eksiksiz uygulanır.
- Aerosol işaretiİthal aerosollerde ters epsilon ve teknik uygunluk kontrol edilir.
- Yasaklı iddialarOrijinal ambalajdaki “antibacterial” gibi ifadeler Türkiye’de sorun yaratabilir.
Özel marka
Fason üretim ve özel markalı oda kokuları
Kendi markasıyla oda kokusu satmak isteyen firmalar genellikle üretimi bir fason üreticiye yaptırır. Bu durumda ürünü kendi adıyla piyasaya sunan firma, etiketteki tedarikçi bilgisi ve ürün güvenliği açısından üretici gibi sorumluluk taşır.
Fason sözleşmesinde formülün sahibi, GBF’yi kimin hazırlayacağı, etiket onayı ve formül değişikliklerinin nasıl bildirileceği açıkça yazılmalıdır. Esans tedarikçisi değiştiğinde sınıflandırma da değişebileceği için bu bilginin marka sahibine ulaşması gerekir.
Fason modelin genel işleyişini Fason Üretim ve Yarı Mamul Satışı sayfamızda; benzer iddia ayrımlarını ise Sabun İthalatı ve Ürün Kaydı rehberimizde bulabilirsiniz.
Sık yapılan hatalar
Oda kokusu dosyalarında sık hatalar
- Ruhsat aramakVar olmayan bir ruhsatı beklerken asıl yükümlülükleri atlamak.
- Tedarikçi GBF’sini kullanmakEsans GBF’sini bitmiş ürünün formu yerine koymak.
- Etiket kopyalamakBaşka bir ürünün piktogram ve ifadelerini aynen almak.
- Alerjen uyarısını unutmakYüksek esans oranlı ürünlerde duyarlılık ifadesini atlamak.
- “Mikrop öldürür” demekRuhsatsız ürüne biyosidal iddia eklemek.
- Sağlık iddiası“Nefes açar”, “stres giderir” gibi ifadeler kullanmak.
- Çocuk güvenliğini atlamakAspirasyon tehlikeli sıvıyı uygun olmayan kapakla satmak.
- Formül değişikliğini işlememekEsans değiştiğinde GBF ve etiketi güncellememek.
İhracat
Avrupa’ya ihracat yapacaklar için
Türkiye’deki SEA ve KKDİK kuralları, AB’nin CLP ve REACH düzenlemeleriyle uyumlu bir yapıya sahiptir; ancak iki pazarın belgeleri birbirinin yerine kullanılmaz. AB’ye satılan bir oda kokusu için hedef ülkenin dilinde etiket ve GBF hazırlanır.
AB’de tehlikeli olarak sınıflandırılan karışımlar için zehir danışma merkezlerine bildirim yapılır ve etikete benzersiz formül tanımlayıcısı (UFI) yazılır. İhracat planı olan firmaların formül ve etiket tasarımını baştan iki pazara uygun kurgulaması zaman kazandırır.
Hizmetimiz
Oda kokularında danışmanlık hizmetimiz
Ürününüzün hangi mevzuata tabi olduğu ve piyasaya arz öncesinde hangi belgelerin gerektiği konusunda sizlere hizmet veriyoruz; bilgi ve danışmanlık almak için bizimle iletişime geçebilirsiniz.
Statü ve iddia analizi
Ürünün oda kokusu, biyosidal, kozmetik veya deterjan olarak değerlendirilmesi.
Gerekli veriler
Üretici ve esans tedarikçisinden hangi belgelerin (formül, GBF, IFRA) istenmesi gerektiği konusunda bilgilendirme.
GBF gereklilikleri
GBF’nin KKDİK’e göre sertifikalı kimyasal değerlendirme uzmanınca hazırlanması gerektiğine ilişkin bilgilendirme.
Etiket ve ambalaj kontrolü
Türkçe etiket metni, piktogram, çocuk güvenliği ve aerosol işaretleri.
Teknik dosya ve kayıtlar
Ürün güvenliği dosyasının ve iç kayıtların denetime hazır olacak şekilde nasıl düzenlenmesi gerektiği konusunda bilgilendirme.
Çeviri ve ihracat
Belge çevirileri ile AB pazarındaki etiket ve dosya gereklilikleri konusunda danışmanlık.
Sık sorulan sorular
Hava aromatize edici ürünler hakkında sık sorulanlar
Aklınızdaki soru burada yoksa uzmanlarımıza doğrudan sorabilirsiniz.
Bize sorun
Oda kokusu satmak için ruhsat gerekir mi?
Klasik bir oda kokusu için ürün başına verilen bir ruhsat yoktur; 2013 tarihli bildirim tebliği de 2017’de kaldırıldığı için ayrı bir bildirim de yapılmaz. Ancak güvenlik bilgi formu, SEA’ya uygun Türkçe etiket ve genel ürün güvenliği yükümlülükleri eksiksiz karşılanmalıdır.
Oda kokuları kozmetik ürün müdür?
Hayır. Kozmetik ürünler insan vücuduna uygulanır; ortama sıkılan veya buharlaşan oda kokuları kimyasal karışım olarak değerlendirilir. Cilde veya giysiye sıkılması önerilen ürünler ise ayrıca değerlendirilmelidir.
Bambu çubuklu difüzör için GBF gerekir mi?
Karışım tehlikeli olarak sınıflandırılıyorsa tedarikçi GBF sağlamak zorundadır. Difüzör sıvılarında esans ve çözücü nedeniyle sınıflandırma çoğu zaman gündeme gelir; değerlendirme formüle göre yapılır.
Üreticinin İngilizce GBF’si yeterli mi?
Hayır. Türkiye’de kullanılan GBF, KKDİK formatında, Türkçe ve sertifikalı uzman tarafından hazırlanır. Yabancı form bu çalışmada veri kaynağı olarak kullanılır.
“Antibakteriyel oda spreyi” satabilir miyim?
Mikroorganizmaları öldürme veya dezenfeksiyon iddiası ürünü biyosidal yapar ve bu iddia ancak ruhsat alınmış bir ürün için kullanılabilir. Ruhsat yoksa iddia ambalajdan ve tanıtımdan çıkarılmalıdır.
Aerosol oda spreyinde neler ek olarak istenir?
Aerosol Kaplar Yönetmeliği’nin teknik şartları, ters epsilon işareti ve basınçlı kap uyarıları ek olarak uygulanır. Yanıcı itici gaz kullanılıyorsa sınıflandırma ve depolama da buna göre yapılır.
Araç kokuları da bu kurallara tabi mi?
Evet. Asılan karton kokular, havalandırma klipsleri ve jel kaplar da ortama koku veren ürünlerdir; sınıflandırma ve etiket kuralları bunlar için de geçerlidir.
Denetimi hangi kurum yapar?
Piyasa gözetimi ve denetimi Ticaret Bakanlığı tarafından yürütülür. GBF ve sınıflandırma Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın, aerosol kaplar Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı’nın mevzuat alanındadır.