Anasayfa / Diğer Ruhsatlandırma İşlemleri / Deterjan Ruhsatlandırma
Deterjan Ruhsatlandırma
Çamaşır, bulaşık ve yüzey temizlik ürünlerini Türkiye’de satmak için tek bir “deterjan ruhsatı” alınmaz; ürünün Deterjanlar Hakkında Yönetmelik, kimyasal mevzuatı ve etiket kurallarıyla uyumlu olması gerekir. Deterjanların piyasaya arz uyumu konusunda hizmet veriyoruz; formül, GBF, etiket ve piyasa gözetimi konularında bilgi ve danışmanlık almak için bizimle iletişime geçebilirsiniz.
Önce doğru terim
Deterjan için ruhsat mı gerekir, uygunluk mu?
Piyasada “deterjan ruhsatı” ifadesi sık kullanılır; ancak sıradan temizlik ürünleri için ilaç veya biyosidal üründe olduğu gibi kurum tarafından verilen bir ruhsat belgesi bulunmaz. Deterjanlar, ürün güvenliği mantığıyla düzenlenir: ürünü piyasaya arz eden firma mevzuata uygunluğu sağlamaktan ve bunu belgelemekten sorumludur.
Bu nedenle sürecin merkezinde bir başvuru değil, eksiksiz bir uygunluk dosyası vardır. Formülde kullanılan yüzey aktif maddeler, ürünün tehlike sınıflandırması, Türkçe etiket, güvenlik bilgi formu ve içerik bilgileri birlikte değerlendirilir. Ürün piyasa gözetimi sırasında incelendiğinde bu dosyanın hazır olması beklenir.
Ürününüz mikrop öldürme, dezenfeksiyon veya antibakteriyel etki iddiası taşıyorsa durum değişir: bu iddialar biyosidal ürün mevzuatına girer ve ayrıca izin gerektirebilir. Aşağıda iki yolu da ayrı ayrı anlatıyoruz.
Yasal çerçeve
Deterjanlar Hakkında Yönetmelik ve yetkili bakanlık
Temel düzenleme, 27 Ocak 2018 tarihli ve 30314 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Deterjanlar Hakkında Yönetmelik’tir. Yönetmelik, piyasaya arz edilen deterjanların ve içlerindeki yüzey aktif maddelerin insan sağlığı ve çevre üzerindeki olumsuz etkilerine karşı yüksek düzeyde koruma sağlamayı amaçlar ve AB deterjan mevzuatıyla uyumlu bir yapı izler.
Yönetmelik, 11 Ocak 2022 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan değişiklikle 7223 sayılı Ürün Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler Kanunu’na bağlanmıştır. Piyasa gözetimi ve denetimi Ticaret Bakanlığı tarafından yürütülür; yaptırımlar da bu kanun çerçevesinde uygulanır.
Deterjan mevzuatının yanında kimyasallara ilişkin genel düzenlemeler de uygulanır: sınıflandırma, etiketleme ve ambalajlama kuralları (SEA), kimyasalların kaydına ilişkin KKDİK düzenlemesi ve güvenlik bilgi formlarına ilişkin yönetmelik. Güncel metinleri mevzuat sayfamızda takip edebilirsiniz.
Kapsam
Hangi ürünler deterjan sayılır?
Temizleme amacı taşıyan, yüzey aktif madde içeren karışımlar genel olarak bu kapsamdadır.
Çamaşır ürünleri
Toz, sıvı ve kapsül çamaşır deterjanları, ön yıkama ürünleri ve yumuşatıcılar.
Bulaşık ürünleri
Elde yıkama bulaşık deterjanları, makine deterjanları, tabletler ve parlatıcılar.
Yüzey temizleyiciler
Mutfak, banyo, cam ve genel amaçlı yüzey temizleme ürünleri.
Endüstriyel ürünler
Kurumsal ve endüstriyel kullanıma yönelik temizlik kimyasalları.
Dezenfektan iddialılar
Temizlemenin yanında mikrop öldürme iddiası taşıyan ürünler; ayrıca biyosidal açıdan incelenir.
Sınırdaki ürünler
Sabun, ıslak mendil ve oda kokuları gibi ürünlerde hangi mevzuatın uygulanacağı ayrıca belirlenir.
Kişisel temizlik amaçlı ve vücuda uygulanan ürünler kozmetik mevzuatına tabi olabilir; sınıflandırmanın ürün bazında yapılması gerekir.
Yükümlülükler
Piyasaya arzdan önce sağlanması gerekenler
- Sorumlu firma. Ürünün mevzuata uygunluğundan sorumlu, Türkiye’de yerleşik bir imalatçı veya ithalatçı firma belirlenir.
- Formül kontrolü. Formüldeki her bileşen, kısıtlamalar ve yüzey aktif madde şartları açısından gözden geçirilir.
- Biyolojik parçalanabilirlik. Yüzey aktif maddelerin yönetmelikte öngörülen biyolojik parçalanabilirlik şartlarını karşıladığı belgelenir.
- Tehlike sınıflandırması. Karışım SEA kurallarına göre sınıflandırılır; piktogram ve uyarı ifadeleri belirlenir.
- Güvenlik bilgi formu. Tehlikeli sınıflanan ürünler için Türkçe ve mevzuata uygun GBF hazırlanır.
- Etiket ve içerik bilgisi. Türkçe etiket ile içerik bilgilerini gösteren belge mevzuatın istediği biçimde düzenlenir.
Yüzey aktif maddeler
Biyolojik parçalanabilirlik neden kritik?
Deterjanların temizleme gücünü sağlayan yüzey aktif maddeler, kullanım sonrasında atık suya karışır. Mevzuat bu maddelerin doğada belirli ölçüde parçalanabilmesini şart koşar; şartı karşılamayan yüzey aktif maddeyi içeren deterjan, kural olarak piyasaya arz edilemez.
Uygunluk genellikle hammadde tedarikçisinden alınan test raporları ve teknik belgelerle gösterilir. Bu belgelerin, kullanılan yüzey aktif maddenin ticari adıyla değil kimyasal kimliğiyle eşleşmesi ve güncel test yöntemlerine dayanması önemlidir.
Tedarikçi değiştiğinde veya formülde yeni bir yüzey aktif madde kullanıldığında belge setinin de güncellenmesi gerekir. Denetimde en sık eksik çıkan noktalardan biri, eski formüle ait raporların yeni ürün için sunulmasıdır.
Etiket
Deterjan etiketinde neler bulunur?
Etiket Türkçe, okunaklı ve ambalaj üzerinde kalıcı olmalıdır.
Firma bilgileri
Piyasaya arz eden firmanın unvanı, adresi ve iletişim bilgisi.
Ürün adı ve kullanım
Ürünün adı, kullanım amacı ve gerekli kullanım talimatları.
İçerik bilgisi
Mevzuatın öngördüğü bileşen grupları ve oran aralıkları; koku alerjenleri gibi ek bilgiler.
Tehlike bildirimleri
SEA’ya göre piktogram, uyarı kelimesi, zararlılık ve önlem ifadeleri.
Dozaj bilgisi
Çamaşır deterjanlarında farklı su sertliklerine göre önerilen dozaj.
Parti ve miktar
Net miktar, parti bilgisi ve izlenebilirliği sağlayan işaretler.
İçerik bilgi formu
Bileşen listesi ve sağlık personeline bilgi
Yönetmelik, etikette yer alan özet içerik bilgisinin yanında daha ayrıntılı bir içerik bilgi belgesinin de hazırlanmasını öngörür. Bu belgede bileşenlerin adları ve formüldeki işlevleri yer alır; tüketicinin bu bilgilere erişebilmesi sağlanır.
Ayrıca imalatçı, ürünün tam formülüne ilişkin bilgileri Bakanlık ve talep eden sağlık personeli için hazır bulundurmakla yükümlüdür. Zehirlenme ya da kaza durumunda tıbbi müdahalenin doğru yapılabilmesi bu bilgilere bağlıdır.
İçerik belgelerinin etiket, GBF ve gerçek üretim formülüyle tutarlı olması gerekir. Formülde yapılan her değişiklik bu üç belgede birlikte güncellenmelidir.
Dezenfektan iddiası
“Mikropları öldürür” diyorsanız biyosidal ürün ruhsatı gerekebilir
Bir temizlik ürününün etiketinde veya reklamında bakteri, virüs ya da mantarlara karşı etki iddiası yer alıyorsa ürün biyosidal ürün mevzuatı kapsamına girebilir. Biyosidal ürünler, Sağlık Bakanlığı’ndan ruhsat veya izin alınmadan piyasaya arz edilemez.
Başvurunun hangi birime yapılacağı ürün tipine göre değişir; el ve vücut dezenfektanları ile yüzey dezenfektanları farklı birimlerde değerlendirilir. Başvuru dosyası fiziksel-kimyasal, stabilite ve etkinlik verilerini içerir. Böyle bir ürün aynı zamanda deterjan mevzuatının etiket hükümlerine de uymak zorundadır.
Kimyasal mevzuatı
KKDİK, SEA ve güvenlik bilgi formu
Deterjan bir karışımdır ve içindeki maddeler kimyasal mevzuatına da tabidir. KKDİK kapsamında maddelerin kaydı esas olarak madde üreticisi veya ithalatçısının yükümlülüğüdür; hazır deterjan ithal eden firmanın da ürün içindeki maddeler açısından kendi konumunu değerlendirmesi gerekir.
SEA kuralları, ürünün tehlike sınıfını ve etikette yer alacak uyarıları belirler. Tehlikeli sınıflanan ürünler için 16 bölümden oluşan Türkçe güvenlik bilgi formu hazırlanır ve ürünün profesyonel alıcılarına iletilir. GBF’nin mevzuatın aradığı belgeye sahip kişi tarafından hazırlanması gerekir.
Yurt dışından gelen GBF ve etiketlerin yalnızca çevrilmesi yeterli değildir; Türk mevzuatına göre yeniden düzenlenmeleri gerekir. Teknik belge çevirilerinde tercüme ekibimiz destek verir.
Süreç
Piyasaya hazırlık adımları
Adımlar, ürünün türüne ve taşıdığı iddialara göre planlanmalıdır.
Sınıflandırma
Ürünün deterjan, biyosidal veya kozmetik kapsamından hangisine girdiği belirlenir.
Formül incelemesi
Bileşenler, kısıtlamalar ve yüzey aktif madde şartları kontrol edilir.
Belge toplama
Tedarikçi GBF’leri ve biyolojik parçalanabilirlik verileri derlenir.
GBF ve etiket
Türkçe GBF (belgeli GBF hazırlayıcısı tarafından), etiket metni ve içerik bilgi belgesi hazırlanır.
Uygunluk dosyası
Tüm belgeler denetime hazır bir dosyada toplanır.
Piyasa sonrası
Formül ve mevzuat değişiklikleri izlenir, belgeler güncellenir.
İthal ürünler
Deterjan ithalatında dikkat edilecekler
Yurt dışında satılan bir ürün Türkiye’ye geldiğinde sorumluluk ithalatçıya geçer.
- Türkçe belgeler. Etiket, GBF ve içerik bilgileri Türkçe ve Türk mevzuatına göre düzenlenir.
- Tedarikçi verisi. Formül ve test raporları üreticiden yazılı olarak temin edilir.
- Gümrük ve denetim. İthalatta ürün güvenliği denetimine tabi tutulabilecek ürünler için belgeler önceden hazırlanır.
- Etiket uyarlaması. Orijinal ambalaja Türkçe etiket eklenecekse içerik ve uyarılar eksiksiz aktarılır.
Denetim
Piyasa gözetiminde neler incelenir?
Denetim mağazada, depoda, üretim yerinde veya internet satışında yapılabilir.
Etiket uygunluğu
Zorunlu bilgiler, Türkçe kullanım ve tehlike uyarıları.
Teknik belgeler
Formül, GBF, içerik bilgileri ve test raporlarının varlığı.
Numune analizi
Ürünün beyan edilen içerikle uyumu laboratuvarda kontrol edilebilir.
İddialar
Etiket ve reklamdaki dezenfeksiyon veya çevre dostu ifadeleri.
Uygunsuzluk tespitinde 7223 sayılı Kanun kapsamında idari para cezası, toplatma veya piyasadan çekme kararları uygulanabilir.
Dikkat
Sık yapılan hatalar
- Gereksiz iddia. “Antibakteriyel” gibi ifadelerin izin almadan etikete yazılması.
- Çeviri GBF. Yabancı GBF’nin Türk mevzuatına uyarlanmadan yalnızca çevrilmesi.
- Eski raporlar. Formül değişse de eski biyolojik parçalanabilirlik belgelerinin kullanılması.
- Eksik içerik bilgisi. Etiketteki içerik gruplarının veya alerjen bilgisinin atlanması.
- Tutarsız belgeler. Etiket, GBF ve formülün birbirini tutmaması.
- Yanlış kapsam. Kozmetik veya biyosidal sayılması gereken ürünün deterjan gibi satılması.
Fason üretim
Kendi markanızla deterjan mı üreteceksiniz?
Özel marka ürünlerde üretimi fason tesis yapsa bile, ürünü kendi adıyla piyasaya arz eden firma da sorumluluk zincirinin içindedir. Sözleşmede formül bilgilerinin, test raporlarının ve GBF’nin kim tarafından sağlanacağı açıkça belirlenmelidir.
Fason üretim modeli ve sorumluluk paylaşımını aşağıdaki sayfada ayrıntılı anlatıyoruz.
Fason Üretim ve Yarı Mamul SatışıHizmetimiz
Deterjan uygunluk hizmetimiz
Sınıflandırmadan piyasa sonrası takibe kadar deterjan uygunluk süreçlerinde danışmanlık alabilirsiniz.
Ön değerlendirme
Ürünün kapsamı ve iddialarına ilişkin ön değerlendirme desteği.
Formül analizi
Bileşenlerin mevzuat şartlarına uygunluğu konusunda danışmanlık.
GBF hazırlığı
GBF’nin belgeli GBF hazırlayıcısı tarafından düzenlenmesi gerekir; bu konuda bilgilendirme ve çeviri desteği.
Etiket ve içerik
Etiket metni ve içerik bilgi belgesinin mevzuata uygunluğu konusunda danışmanlık.
Uygunluk dosyası
Uygunluk dosyasında bulunması gereken belgeler hakkında bilgilendirme.
Takip
Mevzuat ve formül değişikliklerinin etkileri hakkında bilgilendirme.
Sık sorulan sorular
Deterjan ruhsatlandırma hakkında merak edilenler
Aklınızdaki soru burada yoksa uzmanlarımıza doğrudan sorabilirsiniz.
Bize sorun
Deterjan için Bakanlıktan ruhsat alınır mı?
Hayır. Sıradan deterjanlar için kurumun verdiği bir ruhsat belgesi yoktur; ürünün mevzuata uygunluğunu sağlamak ve belgelemek piyasaya arz eden firmanın sorumluluğundadır.
Deterjanları hangi kurum denetler?
2022 değişikliğiyle deterjanların piyasa gözetimi ve denetimi 7223 sayılı Kanun çerçevesinde Ticaret Bakanlığı tarafından yürütülür.
Dezenfektan özellikli temizlik ürünü için ne gerekir?
Mikrop öldürme iddiası taşıyan ürünler biyosidal ürün kapsamına girebilir ve Sağlık Bakanlığı’ndan ruhsat veya izin gerektirebilir.
Her deterjan için GBF zorunlu mu?
GBF, tehlikeli olarak sınıflanan ürünler için zorunludur. Sınıflandırma SEA kurallarına göre yapılır; profesyonel alıcılar tehlikeli olmayan ürünlerde de bilgi talep edebilir.
Yabancı etiketi çevirmek yeterli mi?
Yeterli değildir. Etiket ve GBF, Türk mevzuatının şartlarına göre yeniden düzenlenmeli ve Türkiye’deki sorumlu firma bilgilerini içermelidir.
Formülü değiştirirsem ne yapmalıyım?
Etiket, içerik bilgi belgesi, GBF ve yüzey aktif madde belgeleri yeni formüle göre güncellenmelidir.
Sıvı sabun deterjan mıdır?
Kullanım amacına bağlıdır. Ciltte kullanılan ürünler genellikle kozmetik, yüzey ve eşya temizliğine yönelik ürünler deterjan kapsamında değerlendirilir.